Oszczędzanie bez tajemnic


Zewsząd można słyszeć nawoływania o bycie oszczędnym, o oszczędzanie wody, oszczędzanie energii, ponowne wykorzystywanie różnorodnych towarów. Chociaż osoby, które głoszą takie hasła mają na uwadze głównie ochronę środowiska to warto wiedzieć, iż poczynając takie właśnie kroki dbamy nie tylko o ekologię, ale również o własny, domowy budżet. Zwykle nie zdajemy sobie z tego sprawy, bowiem przywykliśmy do rachunków za prąd czy wodę o pewnej wysokości, niemniej jednak kiedy zaczniemy zaciskać pasa może okazać się bowiem, iż właśnie na takich aspektach naszego codziennego życia uda nam się najwięcej zaoszczędzić. Z tego też względu naprawdę istotne jest, byśmy nie zapominali o wyłączania światła, kiedy wychodzimy z pokoju, czy też wybierali prysznic zamiast kąpieli w pełnej wannie. Może okazać się bowiem, iż nasze oszczędności będą powiększać się nie tylko wtedy, gdy zaczniemy odmawiać sobie słodyczy czy też nie będziemy kupować żadnych nowych ubrań. Nierzadko znaczna oszczędność to po prostu wyzbycie się jakże drogich nawyków, z których często nie zdajemy sobie nawet sprawy. W oszczędzaniu z pewnością pomoże nam również wsparcie bliskich i rodziny, jeśli mama chce zaciskać pasa, a dzieci wciąż proszą o nowe zabawki czy chcą obżerać się cukierkami każdego dnia to z pewnością na nic się nie zdadzą mamine starania. W proces powinniśmy zaangażować całą rodzinę, zwłaszcza jeśli staramy się zaoszczędzić na coś, z czego będą mieli frajdę wszyscy. Odkładać na wakacje powinni nie tylko rodzice, ale również dzieci. Warto mówić im, że będą mogły wówczas kupić sobie upragnione pamiątki, zajadać się lodami o dowolnej porze dnia czy też korzystać z lokalnych atrakcji. Warto również pamiętać o tym, iż gromadzenie oszczędności to nie wyrzekanie się wszelkich przyjemności, w końcu każdemu, kto pracuje należy się od czasu do czasu chwila zapomnienia, dzięki której można skutecznie zregenerować siły i wyzwolić się od otaczających nas zewsząd problemów. Nawet, gdy musimy oszczędzać na nowy samochód czy wakacje, pozwólmy sobie od czasu do czasu pójść do kina czy do teatru.


Inwestycja oszczędności


Inwestowanie oszczędności to bardzo trudna kwestia i czasami trzeba naprawdę dobrze znać się na tym temacie, by móc podjąć właściwe decyzje. W dzisiejszych czasach sprawnie działa bowiem wielu oszustów, gotowych wykorzystać każdą okazję, by tylko wyłudzić pieniądze z ludzi, którzy nie mają na jakiś temat pojęcia. I tak na przykład swego czasu powstawało wielu fałszywych brokerów nieruchomości, którzy brali od ludzi zaliczki na mieszkania, które tak naprawdę nigdy nie zostały wybudowane. Swego czasu modne było również inwestowanie w złoto, niemniej jednak obecnie dużo mówi się o tym, że nie jest to zbyt dobra inwestycja. Jeśli zatem zależy nam na pewnym ulokowaniu kapitału zdecydowanie nie powinniśmy przeznaczać go na nieruchomości. Wielbicieli sztuki, cieszący się dobrym wyczuciem smaku z kolei bardzo chętnie inwestują w tę dziedzinę, jednak i tu istnieje pewne ryzyko. Jeśli zatem nie mamy pewności, że transakcja przebiega jak należy zdecydowanie powinniśmy skontaktować się z fachowcem, który pomoże nam prawidłowo ocenić sytuację. Poza tym warto wspomnieć o tym, iż inwestować można również w akcje, wiele firm bowiem wyprzedaje swoje udziały, dzięki czemu możemy stać się posiadaczami części danej jednostki. Niemniej jednak do takiej zabawy trzeba mieć przede wszystkim świetną intuicję oraz wyczucie, bowiem niestety faktem jest, iż większość laików traci na takich zabawach na giełdzie, a nie zyskuje. Jeśli zatem nie chcemy ryzykować zdecydowanie nie powinniśmy angażować się w takie przedsięwzięcia, bowiem mogą zakończyć się one zupełnie inaczej niż byśmy tego oczekiwali. O wiele pewniejsze są lokaty bankowe, choć jednocześnie i zysk jakiego można się po nich spodziewać jest znacznie niższy niż byśmy tego chcieli. Poza tym przy większych sumach na koncie bankowym można zdecydowanie pokusić się o zainwestowanie w nieruchomości, jest to bowiem zawsze pewny i sprawdzony sposób na ulokowanie kapitału. Mając przed sobą tak wiele różnorodnych opcji z pewnością uda nam się podjąć najwłaściwszą decyzję dotyczącą oszczędzania.


Lokaty bankowe


Kiedy mamy do dyspozycji większą sumę pieniędzy i chcielibyśmy ją jakoś sensownie ulokować to może okazać się, iż doskonałym rozwiązaniem będą dla nas lokaty bankowe. Niestety jednak znaczna część ludzi wprawdzie kilkakrotnie miała okazję słyszeć to słowo, niemniej nie za bardzo wie, co ono tak naprawdę oznacza. Warto zatem wspomnieć, iż lokata to jak sama nazwa wskazuje umieszczeni określonej sumy pieniędzy w banku, wiele osób mogłoby zapytać więc, czym różni się ona od zwykłego rachunku bankowego? Otóż przede wszystkim tym, że na lokacie nasze oszczędności mogą wypracowywać pewien dochód, którego wysokość zależeć będzie od kilku bardzo ważnych czynników. Głównym z nich jest suma, jaką wkładamy na lokat, bowiem im jest ona wyższa, tym więcej uda nam się wyciągnąć, nawet przy nieco mniejszym procencie. Niemniej jednak warto również zdawać sobie sprawę z tego, iż w różnych bankach, przy jednakowym kapitale możemy liczyć na różne wysokości oprocentowania. Z tego też względu zanim zdecydujemy się na konkretną ofertę powinniśmy dokładnie przejrzeć to, co ma nad do zaproponowania konkurencja. W przeciwnym razie możemy żałować decyzji, jaką podjęliśmy i zarobić o wiele mniej niż to możliwe. Kolejnym bardzo ważnym krokiem będzie zdecydowanie, czy lepsza będzie dla nas lokata na czas określony czy też na czas nieokreślony. W pierwszym wypadku możemy zdecydowanie liczyć na większe zyski, niemniej jednak jednocześnie zamrażamy pieniądze na określony czas i przed jego upływem nie będziemy mogli podjąć naszych oszczędności bez poniesienia konsekwencji. Konsekwencją z reguły jest utrata wszystkich odsetek, bez względu na to, jak dużo czasu zostało nam do upłynięcia terminu. Nierzadko jednak zdarza się również, iż w ramach kar zabierana jest również jakaś część kapitału, co niestety będzie dla nas jeszcze bardziej bolesne. Zaletą drugiego rozwiązania jest z pewnością możność rozwiązania lokaty w dowolnie wybranym przez nas momencie, niemniej jednak jednocześnie bank zaoferuje nam zauważalnie niższe odsetki.


Wady oszczędzania


Przeciwnicy oszczędzania z pewnością jednym tchem potrafią wymienić szereg wad, jakie niesie ze sobą takie rozwiązanie. Do jednej z nich na pewno zaliczają fakt, iż oszczędzanie pozbawia nas nierzadko jedynych przyjemności, na jakie możemy sobie pozwolić. Jeśli rezygnujemy ze słodyczy, chodzenia do kina czy jedzenia w restauracjach z pewnością nie będzie nam łatwo, zwłaszcza na początku. Mówienie nie większości z nas nie przychodzi łatwo, ale jednak od czegoś trzeba zacząć. Faktem jednak jest to, iż jeśli na raz odbierzemy sobie wszystkie przyjemności to z pewnością nie będziemy czuli się zbyt dobrze. Takie oszczędzanie może jawić się nam jako strasznie i złowrogie, dlatego też lepiej będzie, jeśli na początku będziemy rezygnować z pojedynczych przyjemności, zwłaszcza jeśli sytuacja nie jest nagląca. Wiele osób uważa również, iż oszczędzanie poniekąd odcina nas od społeczeństwa, bowiem nie chcąc wydawać na napoje alkoholowe w klubach czy pubach, tracić pieniędzy na różnorodne wejściówki możemy stracić kontakt z wieloma znajomymi. Nie jest to na pewno sytuacja łatwa, niemniej jednak warto zaproponować znajomym inne, tańsze formy spędzania wolnego czasu. Musimy pamiętać bowiem, iż oszczędzanie wcale nie musi oznaczać rezygnacji z naszego dotychczasowego życia, czasami polega to wyłączenie na zrezygnowaniu z kilku przyjemności, które w istocie wcale nie są dla nas tak ważne jak nam się wydaje. Wiele osób uważa również, iż wadą oszczędzania jest fakt, iż przy przeciętnej pensji trzeba bardzo długo odkładać, by zgromadzić większą sumkę i móc pozwolić sobie wreszcie na zakup upragnionego komputera czy samochodu. Jest to prawda, dlatego też w niektórych sytuacjach rzeczywiście o wiele lepszym rozwiązaniem może okazać się zaciągnięcie kredytu niż ciułanie przez kilka lat. Wreszcie niektórzy twierdzą, iż oszczędzanie czyni nas sknerusami, nie potrafiącymi cieszyć się z życia, którzy zaczynają obsesyjnie poszukiwać promocji, przeliczać każdy grosz i ciąć koszty niemal przy każdej nadarzającej się okazji.


Jak oszczędzać?


Nie od dziś wiadomo, że oszczędzanie nie jest łatwą sztuką, niemniej jednak jeśli należycie się postaramy na pewno uda nam się wypracować sprawnie działający system. W pierwszym etapie powinniśmy ustalić, jaki jest cel naszego oszczędzania, bowiem z pewnością zachęci na sto do podjęcia kolejnych kroków. Najłatwiej zbiera się z pewnością na długo wyczekiwane przyjemności, z tego też względu, jeśli postanowimy sobie, że będziemy przez cały rok odkładać na wymarzone wakacje z pewnością będziemy w stanie dotrzymać takiego postanowienia. Warto na początku ustalić, jaka suma będzie nam potrzebna, byśmy mogli należycie przygotować się do odmawiania sobie wielu rzeczy. Czasami oszczędzanie może pozytywnie wpłynąć także na inne aspekty naszego życia. I tak na przykład jeśli zdecydujemy się na ograniczenie palenia o jedną paczkę w tygodniu to z pewnością miesięcznie uda nam się zaoszczędzić nawet około pięćdziesięciu złotych, co przez dziesięć miesięcy w oczekiwaniu na wakacje da nam okrągłe pięćset złotych. A ograniczenie liczby spalanych papierosów może pozytywnie wpłynąć także na nasze zdrowie, nie musimy przy tym od razu rezygnować z palenia, mowa tu tylko o jego ograniczaniu, czasami wystarczy również ograniczać częstowanie innych swoimi papierosami. Na pewno w naszym otoczeniu znajduje się chociaż jedna osoba, która zawsze żeruje na papierosach innych. Poza tym warto także od czasu do czasu odmówić sobie czegoś słodkiego czy zamiast kupować kolejny bak benzyny raz na jakiś czas przejść się pieszo. Jeśli uważamy, że nas budżet wcale nie jest zbyt mały, a po prostu zbyt często wydajemy pieniądze na banały, bo zwyczajnie możemy sobie na to pozwolić to dobrze jest już pierwszego dnia po otrzymaniu pieniędzy odłożyć pewną sumę. W ciągu miesiąca na pewno nie zdołamy się nawet zauważyć, iż jej nie ma, a i tak wystarczy nam na większość rzeczy, które zwykle kupowaliśmy. Może tylko czasami będziemy mieli większą motywacją, żeby czegoś nie kupować bądź kupić znacznie tańszy substytut.


Gdzie lokować oszczędności?


Kiedy już uda nam się zaoszczędzić większą sumę pieniędzy, albo też dużo zarabiamy i możemy pozwolić sobie na większe inwestycje, powinniśmy zastanowić się nad tym, w co najlepiej inwestować w dzisiejszych czasach. Gra na giełdzie nie jest zbyt pewna, lokaty bankowe wprawdzie są dość porządną opcją, jednak trzeba pamiętać, iż nie gwarantują dużych zysków. Ich zaletą jest niewątpliwie fakt, iż nie niosą ze sobą żadnego ryzyka i możemy mieć pewność, iż po upływie określonego czasu będziemy mogli wypłacić kapitał powiększony o zgodne z umową odsetki. Tak naprawdę jednak wiele banków dość ściśle ogranicza maksymalną kwotę, jaką można składować na lokacie, tak by nie można było za dużo na niej zarobić, bowiem o ile przy tysiącu złotych pięcioprocentowy zysk nie jest duży, o tyle przy dziesięciu czy stu tysiącach wzrasta dość znacznie. Jeśli dysponujemy dużymi kwotami możemy pomyśleć o ulokowaniu naszego kapitału w nieruchomości, bowiem takie rozwiązanie jest zawsze bardzo dobre. Przede wszystkim nie musimy obawiać się, iż pieniądze stracą na wartości ze względu na załamania na rynku, mieszkania bowiem zawsze były, są i będą w cenie. Kupno mieszkań w dzisiejszych czasach nie jest zbyt skomplikowane, jeśli tylko dysponujemy potrzebną kwotą na pewno uda nam się nabyć wybraną nieruchomość. Musimy jednak zdawać sobie sprawę z tego, iż sam zakup mieszkania nie będzie w stanie zagwarantować nam jakichkolwiek zysków, do tego potrzeba wiele, wiele więcej, dlatego też świetnym pomysłem może okazać się wynajem. Dzięki temu co miesiąc do naszego portfela wpłynie dość spora suma pieniędzy, którą będziemy mogli przeznaczyć na dowolny cel. Innym sposobem na zarabianie jest zakup mieszkań, a następnie jego sprzedać po wyższej cenie, niemniej jednak oczekiwanie na kupca może być trochę ryzykowne i czasami o wiele mniej opłacalne niż nam się wydaje. Zdecydowanie lepszym rozwiązaniem będzie więc tu wynajem, przy czym należy pamiętać o tym, że jeśli będziemy chcieli odzyskać zainwestowany kapitał, będziemy mogli to uczynić po prostu sprzedając mieszkanie.


O oszczędzaniu


Oszczędzanie to niewątpliwie jedno z wyrażeń, którego nie słyszymy zbyt chętnie, kojarzy nam się bowiem z odmawianiem sobie przyjemności, na które przecież ciężko pracowaliśmy. Niemniej jednak okazuje się, że bez oszczędzania nie będziemy mogli pozwolić sobie na zakup czegoś, co posiadać byśmy chcieli. To jak wyrzekanie się jednej przyjemności na koszt innej- z reguły większej, dlatego czasem warto zacisnąć zęby i po prostu odkładać, odkładać, odkładać. Tak naprawdę jednak oszczędzania warto uczyć się już od dziecka, tylko wówczas będziemy mogli robić to efektywnie. Kolorowe skarbonki zachęcają wielu maluchów do wkładania do nich pieniędzy, niemniej jednak większość po dniu czy dwóch wyjmie wszystko i skieruje się do sklepu po cukierki albo też nową zabawkę. Jest to całkiem zrozumiałe, bowiem oszczędne dzieci zdarzają się naprawdę rzadko i zdaniem wielu są albo skarbem, albo przekleństwem, bowiem nie potrafią czerpać z niczego radości. Nie da się jednak ukryć, iż rodzice, którzy od najmłodszych lat dają dziecku na wszystko, czego zapragnie, te nigdy nie będzie potrafiło oszczędzać. Dlatego warto też tłumaczyć maluchowi, że na niektóre zabawki czy przyjemności będzie musiał oszczędzać, wyrzeknięcie się słodyczy raz w tygodniu nie będzie zbyt wielkim poświęceniem, a na pewno pozwoli na wrzucenie do skarbonki kilku dodatkowych monet. Jeśli jednak w dzieciństwie nasi rodzice nie nauczyli nas oszczędzać, z czasem nauczy nas tego życie. Wielu z nas nie zdaje sobie sprawy z tego, jak wiele można zaoszczędzić, jeśli będziemy odmawiać sobie przez jakiś czas drobnych przyjemności takich jak piwo czy czekolada. Jeśli za każdym razem, gdy pójdziemy do sklepu i będziemy mieli ochotę kupić coś, czego de facto nie potrzebujemy, ale zamiast tego wrzucimy określoną sumę do skarbonki z pewnością po miesiącu czy dwóch będziemy zaskoczeni, ile pieniędzy udało nam się zaoszczędzić. Kiedy jednak mamy do czynienia z większymi oszczędnościami, konieczne będzie zatroszczenie się o ich należyte zagospodarowanie, co niestety nie jest zadaniem łatwym.


Miejsca, gdzie znikają nasze pieniądze


Miejsca, gdzie znikają nasze pieniądze

 

Sprawne zarządzanie domowym budżetem jest przedsięwzięciem nie mniej skomplikowanym niż prowadzenie przedsiębiorstwa.

Raz w miesiącu, zwykle w czasie płacenia rachunków zastanawiamy się gdzie rozpłynęła się nasza wypłata.

Zawartość portfela nadwyręża jedzenie na mieście. Zapiekanki, hot-dog, smakowicie pachnący kebab to koszt wielokrotnie przekraczający cenę domowego jedzenia. Można sobie na niego pozwolić raz na tydzień, ale nie podczas każdej przerwy obiadowej. Warto wypracować zwyczaj przygotowania jedzenia do pracy w domu, jeżeli znudziły się nam bułki z szynką, warto dodać do nich ulubione dodatki, kruchą sałatę, pomidory, pikle i sos. Takiej kompozycji nie oprze się żaden łakomczuch.

Zastanówmy się czy znajomi z pracy nie będą chcieli złożyć się na kuchenkę mikrofalową, wtedy obiad możemy przynieść z domu i odgrzać w pracy. Do zakupu takiego warto namówić szefa, będzie mógł odpisać taki wydatek od podatku.

Drugim newralgicznym punktem domowego budżetu są impulsywne zakupy dla poprawienia nastroju. Lepiej znaleźć inny, tańszy sposób na walkę ze stresem. Spacer po parku lub przejażdżkę rowerem, podnoszącą poziom endorfiny „hormonu szczęścia”, albo inną ulubioną rozrywkę.

Na temat oszczędzania energii elektrycznej, wody i innych, napisano już całe książki. Podstawowe zasady to wyłączanie wszystkich sprzętów, kiedy wychodzimy z domu (ładowarka do telefonu pobiera prąd kiedy jest włączona do sieci, bez względu na to czy telefon się ładuje). Nie nalewamy całej wanny wody, ograniczamy czas spędzony pod prysznicem, zakręcamy kurek myjąc zęby.

Prawdziwymi pożeraczami energii są stare pralki, lodówki i odkurzacze, inwestycja w nowy sprzęt AGD zwróci się szybciej niż myślimy.

Nie kupujmy więcej jedzenia niż jesteśmy w stanie zjeść, podstawowa metoda to robienie listy przed wyjściem do sklepu (trzymamy się starej zasady żeby nie kupować z pustym żołądkiem). Produkty żywnościowe drożeją z roku na rok, porównując ceny zobaczymy ile można w ten sposób zaoszczędzić.

Zrezygnujmy z rzeczy za które płacimy, ale ich nie używamy. Na przykład telewizja satelitarna, której nie mamy czasu oglądać, telefon stacjonarny chociaż korzystamy przeważnie z komórki i nie prowadzimy długich rozmów, karnet na siłownię wykupiony z przyzwyczajenia i inne podobne wydatki.


Oszczędzanie zdrowia


Oszczędzanie zdrowia to też przecież oszczędzanie, a nawet oszczędzanie pieniędzy. Przecież gdy nie chorujemy, to nie musimy wydawać pieniędzy na lekarstwa. Ale to nie jest najważniejsze – najważniejszy jest fakt, że na długo zachowamy zdrowie, które jest przecież bezcenne. Oszczędzanie zdrowia wiąże się z odpowiednią dietą i uprawianiem sportu. Co do pierwszego, ważne jest, aby spożywać wiele świeżych owoców i warzyw, które są źródłem wielu witamin. Dostarczanie organizmowi potrzebnych składników sprawi, że będzie on odpowiednio funkcjonował. Ponadto ważne jest uprawianie sportu. Codzienna gimnastyka do późnych lat utrzyma nasze ciało w odpowiedniej sprawności. Poza tym nasz organizm będzie lepiej dotleniony. Korzystne dla nas jest pływanie i jazda na rowerze – sporty te korzystnie pływają na nasz kręgosłup, który jest najważniejszy dla utrzymania odpowiedniego stanu zdrowia do późnych lat. Bardzo ważne są także badania kontrolne – z wiekiem musimy robić to częściej. Pamiętajmy, że wcześnie zauważona i zdiagnozowana choroba daje bardzo wiele szans na jej wyleczenie, zatem nie unikajmy badań i potraktujmy je poważnie.
Oszczędzanie kalorii to jedno z najmniej lubianych zajęć kobiet. Liczenie kalorii i ciągła wymiana rzeczy bardziej kalorycznych na mniej kaloryczne staje się męczące. Ale gdy wejdzie to w nawyk, przestaje być to tak uciążliwe. A wychodzi to także na zdrowie (i na mniejsze boczki). Zatem śmietanę można zastąpić jogurtem naturalnym – to jedno z najprostszych i najbardziej znanych rozwiązań. Zupę najlepiej zagęścić kaszą manną, a tym samym zrezygnować z mąki. Czasem jednak nachodzą nas pokusy na małe grzeszki. Często mamy na przykład ochotę na chipsy – natomiast mniej kaloryczny jest popcorn. 40 gramów chipsów ziemniaczanych ma 250 kalorii, natomiast dwie filiżanki uprażonego popcornu ma tylko 60 kalorii. Można powiedzieć, że jest to idealna przekąska, kiedy najdzie nas ochota na coś słonego i kalorycznego – często tak się dzieje, gdy zaczynamy oglądać coś telewizji. Wówczas chętnie byśmy coś schrupali. I tak popcorn może się nam przysłużyć. Oszczędzone kalorie możemy ewentualnie spożyć inaczej.


Oszczędzanie środowiska i ubrań


Oszczędzanie ewidentnie kojarzy nam się z pieniędzmi, ale przecież oszczędzać można nie tylko pieniądze. Zajmijmy się przez chwilę oszczędzaniem środowiska – jest to bardzo rozległy temat i zapewne zainteresuje wszystkich, którzy są eko. Gdy idziemy na zakupy, zabierajmy ze sobą płócienne torby lub zaopatrzmy się w nie już w sklepie. Możemy także skorzystać z toreb papierowych – są one jednak mniej trwałe i trzeba je często wymieniać. Oszczędzanie środowiska to także oszczędzanie wody. Zakręcajmy kran, gdy myjemy zęby. Zamiast kąpieli bierzmy szybki prysznic. No i oczywiście oszczędzanie energii – na początku wydajmy trochę więcej na żarówki energooszczędne. Potem to jednak zwróci się nam z nawiązką, a szczególnie naszej kieszeni. Gdy gotujemy wodę, a potem trochę jej zostanie w czajniku, to nie gotujmy jej na nowo – przelejmy ją do dzbanka, dolejmy soku i mamy gotowy kompot. W ten prosty sposób ograniczymy emisję dwutlenku węgla do atmosfery i przyczynimy się do poprawy stanu środowiska.  Oszczędzać można także ubrania. Szczególnie zaś jeśli nasze środki budżetowe nie są zbyt wielkie. I nie chodzi tu o to, aby nie nosić ubrań, tylko trzymać je pod kluczem w szafie. Najpierw musimy zainwestować w porządne buty – dwie pary, dwa garnitury i dobre jakościowo bluzki czy koszule. Dlaczego tak ważne jest, abyś my wybierali jakość a nie ilość? Sprawa jest bardzo prosta – lepsze jakościowo ubrania dłużej nam posłużą, a ich klasyczna kroje nie wyjdą z mody nigdy. Wystarczy wówczas dobrać do niech odpowiednie sezonowe dodatki. Ale wróćmy do oszczędzania ubrań. Dlaczego pisałam o co najmniej dwóch sztukach danej rzeczy? Otóż oczywiście po to, żeby oszczędzać. Ale jak to się odbywa? Przez da dni możemy nosić jeden garnitur, ale potem musimy pozwolić mu „odpocząć”. Podobnie jest z butami. Dobre materiały po prostu muszą odpoczywać. Dzięki temu właśnie dłużej mogą nam służyć – i może śmieszne się wydać komuś takie oszczędzanie, ale radzę przekonać się samemu/samej. Proste i prawdziwe jakże.